Szkatułka

      Działania edukacyjne dla przedszkoli i szkół

Poddasze

Miasto dla zwierząt i ludzi


Około 120 nauczycieli z piętnastu warszawskich przedszkoli publicznych weźmie udział w dwóch spotkaniach na poddaszu, które są częścią cyklu szkoleniowego służącego:

  • wyposażeniu nauczycieli, w nową dla większości z nich, wiedzę i umiejętności dotyczące ochrony i zajmowania się zwierzętami w mieście;
  • podniesieniu świadomości u nauczycieli na temat wagi rozwijania w dzieciach wrażliwości na zwierzęta żyjące z nami w mieście, zwłaszcza te postrzegane przez dorosłych stereotypowo i z niechęcią;
  • zainteresowaniu nauczycieli sprawami zwierząt i ogólnie ochrony środowiska przyrodniczego - jako mieszkańców Warszawy i osób, które mogą mieć duży wpływ na kształtowanie wrażliwości u dzieci i propagować założenia działań dotyczących rzeczywistej ochrony zwierząt i dokonywać, popartych wiedzą, wyborów dotyczących spraw zwierząt.

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze spotkań: Renata Markowska, Tomasz Zdrojewski, Daria Schmidt, Gabriela Peda.
Projekt i wykonanie zestawów pomocy edukacyjnych: Daria Schmidt, Agata Nocuń, Olga Ostas.

Program współfinansowany przez Biuro Ochrony Środowiska m.st. Warszawy, realizowany od kwietnia do listopada 2020 r. 

Więcej: Dla przedszkoli/Miasto dla zwierząt i ludzi

Odyseja - niezwykła podróż


W działaniu przeplatają się różne aktywności - rozmowy, pokazy interaktywne dotyczące Odysei i konstelacji, krótkie inscenizacje, wspólne czytanie fragmentów poematu Homera, zajęcia plastyczno-techniczne, zagadki. Tak, żeby każde dziecko mogło mieć przyjemność i korzyść z uczestniczenia w “niezwykłej podróży”. W przerwie poczęstunek naszym “kultowym” napojem - lemoniadą cytrynową z kostkami lodu z soku domowej roboty.
Dzieci odgrywając wybrane przygody Odyseusza poznają poemat, dowiadują się jakie ma znaczenie dla kręgu kultury europejskiej i światowej, jak różne są jego aspekty i dlaczego powtarza się w literaturze i sztuce na przestrzeni wieków.

Autorka programu: Nadia Schmidt.
Scenariusze spotkań, wybór tekstów: Nadia Schmidt. 
Projekt i wykonanie masek, makiety, ilustracji, rekwizytów i dekoracji: Daria Schmidt, Nadia Schmidt.

Pierwsza edycja, prowadzona w ramach Lata w Mieście 2019 była współfinansowana przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy. Wzięło w niej udział 31 grup dzieci w wieku od 7 do 12 lat. Nasze poddasze odwiedziło 581 dzieci i około 60 nauczycieli.   


4 x wyobraźnia - przed i po COVID-19

Program miał na celu pokazanie dzieciom i przekonanie ich do tego, że literatura jest bardzo różnorodna i każdy znajdzie temat dla siebie, że wszystko czego się uczymy może być ciekawe i przydatne człowiekowi, że warto obserwować, przyglądać się temu, co nas otacza i zadawać pytania, dlaczego jest tak jak jest, że podział na „wiedzę ścisłą / przyrodniczą” i „humanistyczną” nie zawsze ma uzasadnienie, że wszystkie dziedziny się ze sobą łączą, przenikają i uzupełniają. A im człowiek więcej wie z różnych dziedzin tym więcej potrafi i może zrozumieć. 

Do ułożenia programu zostały wykorzystane doświadczenia w pracy z uczniami i nauczycielami w innych programach dotyczących literatury („Jaka książka”, „Szekspir w kosmosie”, „Don Kichot dla dzieci”) i obserwacja tego co pochłania i fascynuje młode osoby. 

Odbiorcy:  w pierwszej edycji (w roku szkolnym 2018/2019) i w drugiej (w roku szkolnym 2019/2020) wzięli udział uczniowie i nauczyciele klas IV-VIII z publicznych szkół podstawowych dzielnic: Praga Południe, Bielany, Mokotów, Włochy, Wawer, Śródmieście, Ursynów, Wola, Targówek m.st. Warszawy. Łącznie ok. 1200 uczniów.

Autorka programu: Nadia Schmidt.
Scenariusze spotkań i zajęć zdalnych: Nadia Schmidt, Maciej Sanigórski, Jacek Walawender.
Pomoce edukacyjne i rekwizyty: Daria Schmidt, Nadia Schmidt, Oskar de Saga.

Udział w programie był bezpłatny. 

I i II edycja były współfinansowane przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy.

Ze względu na epidemię część spotkań została zrealizowana w ramach Lata w Mieście 2020.
Program prowadzony był też w formie lekcji internetowych, dostępnych stale na naszej stronie.

W roku szkolnym 2020/2021 program kontynuujemy, ale w innych formach odpowiednio dostosowanych do potrzeb szkół i sytuacji epidemiologicznej. Program rozwinął się, wyobraźnia dzieci, jeśli je odpowiednio zainspirować jest fantastyczna, więc wymyśliliśmy nowy tytuł Wyobraźnia do potęgi n-tej.

Więcej: Wyobraźnia do potęgi n-tej

Szekspir w kosmosie - edycja I, II i III


Podczas działania młode osoby dowiadują się co to jest dramat, jaką pełni rolę w kulturze, jakie są gatunki dramatu i przede wszystkim w jaki sposób można twórczo korzystać z utworów dramatycznych Szekspira. Uczą się prostych technik teatru cieni i gry z maską, poznają przykłady adaptacji dramatów Szekspira w róznych konwencjach - w wybranych ekranizacjach i inscenizacjach, projekty kostiumów i scenografii. Wymyślają swoje zakończenia do tragedii "Hamlet" i "Makbet". Wybrane teksty, zilustrowane przez osoby z zespołu Szkatułki, zamieszczamy na stronie.  Tragedią zajmujemy się pierwszej części działania. Druga dotyczy komedii Szekspira i rodzajów komizmu w kulturze. Oglądamy fragmenty filmów znanych komików, młodzież odgrywa fragmenty komedii z wykorzystaniem zaprojektowanych przez zespół rekwizytów.

Dotychczas działanie zostało zrealizowane w ramach trzech zadań publicznych:

Szekspir w kosmosie -  finansowane przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy,

Szekspir w kosmosie - II edycja - finansowane przez Biuro Kultury m.st. Warszawy,

Szekspir w kosmosie - letnia edycja w ramach Lata w Mieście 2018, dofinansowane przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy i Fundację Szkatułka. 
W ostatniej, letniej edycji choć był to czas wakacji, gdy dzieci najchętniej biorą udział w  aktywnościach ruchowych, to widać było że działanie sprawiało im ogromną frajdę. Około 30 dzieci odwiedziła nas dwukrotnie, jak same mówiły, wybierając specjalnie Szekspira w kosmosie. To dla nas najważniejszy dowód uznania dla proponowanej przez nas formy przekazu i sposobów pracy z młodymi osobami.

Autorka programu: Nadia Schmidt.
Scenariusze spotkań, wybór tekstów: Nadia Schmidt.
Projekt i wykonanie masek, rekwizytów i dekoracji: Daria Schmidt, Oskar de Sage, Nadia Schmidt.

Feniks, dywan i amulet 


To cykl 5-dniowych działań twórczych inspirowanych trylogią Edith Nesbith, prowadzony w ramach Lata w Mieście 2015. Kolejne grupy wzięły udział, w trwających przez pięć kolejnych dni spotkaniach, podczas których dzieci wcielały się w różne postacie z cyklu „Pięcioro dzieci i coś” i  miały do wykonania zadania plastyczne, muzyczne i teatralne. Każdy z pięciu dni był prezentacją innych przygód, a zadania twórcze były elementem scenariusza widowiska.

W cyklach wzięło udział sześć grup dzieci, łącznie 53 dzieci. 

Autorki programu: Daria Schmidt, Anna Rudzińska-Kon.
Projekt i wykonanie kostiumów i rekwizytów: Daria Schmidt, Anna Rudzińska-Kon. 

Program współfinansowany przez  Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany w ramach Lata w Mieście 2015.

Sklep z zabawkami – dla warszawskich rodzin


To cykl warsztatów służących przygotowaniu z grupą dzieci i dorosłych zabawy teatralno-plastycznej dla około 170 osób.
W przygotowaniach i obsłudze zabawy wzięło udział dziewięć rodzin. Przez kilka tygodni, podczas naszych spotkań, odbywały się zajęcia teatralne i plastyczne służące przygotowaniu interaktywnej etiudy oraz manufaktury zabawek. W kulminacji przeprowadziliśmy wspólnie, w 25 osób, trzygodzinną zabawę teatralno – plastyczną w Teatrze Baza, na którą złożyły się: pokazy interaktywnej etiudy oraz manufaktura zabawek, czyli warsztaty wykonywania zabawek.

Uczestnikami zabawy były dzieci i dorośli mieszkający w Warszawie. W trakcie zabawy dziesięcioro, przygotowanych podczas zajęć teatralnych dzieci, wcieliło się w role mechanicznych zabawek. Młodsze i starsze rodzeństwo, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie oraz inne bliskie osoby dzieci grających w etiudzie prowadziły tymczasem do obsługi etiudy oraz manufaktury zabawek. W etiudzie wykorzystaliśmy specjalnie zaprojektowane i wykonane przez realizatorów kostiumy teatralne oraz rekwizyty, dla dziesięciu mechanicznych zabawek. 

Autorki programu: Nadia Schmidt, Daria Schmidt.  
Projekt i wykonanie kostiumów i dekoracji: Daria Schmidt, Oskar de Sage.

Program finansowany przez Biuro Pomocy i Projektów Społecznych m.st. Warszawy, realizowany od września do grudnia 2015 r. 

Co zrobić z książką? – cykle spotkań twórczych dla dzieci i dorosłych


To dwa cykle wspólnych warsztatów dla dzieci i dorosłych osnutych na trylogii Edith Nesbith „Pięcioro dzieci i coś”. Działanie powstało na kanwie zadania Feniks, dywan i amulet, ale tym razem wzięły w nim udział dzieci wraz ze swoimi rodzicami/opiekunami. Wybrane utwory klasyki dziecięcej stanowiły doskonałą podstawą do scenariusza widowiska interaktywnego, aranżacji wnętrza oraz pokazania dzieciom jak można „bawić” się z literaturą, plastyką, muzyką i technikami teatralnymi.

Do działania zostały włączone nowe elementy, m.in.:
- wspólne szykowanie podwieczorków;
- pieczenie ciast, ciasteczek, przygotowywanie napojów, uroczyste posiłki;
- rozmowy pomiędzy dziećmi i dorosłymi o ulubionych zabawach, o książkach;
- wykonywanie razem prac plastycznych;
- czytanie na głos. W działaniu wzięło udział 36 osób. 

Autorka programu: Daria Schmidt.  

Program finansowany przez  Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany od listopada do grudnia 2015 r. 

Maski


To cykl trzygodzinnych warsztatów w ramach Zimy w Mieście 2016, których tematem przewodnim była maska i jej znaczenie w różnych kulturach. Osiem grup dzieci, łącznie 250 osób, wzięło udział w trwających trzy godziny warsztatach, podczas których nawiązując do okresu karnawału i zapustów opowiadaliśmy dzieciom o tym jakie tradycyjne maski wykonuje się na zapusty w Polsce, skąd wzięły się tradycje karnawałowe w różnych stronach świata, o maskach w teatrze greckim i rzymskim oraz w innych kulturach. Podczas warsztatów dzieci wykonywały dla siebie własnoręcznie dwa rodzaje trwałych masek. Twórczą pracę umilało nam słuchanie muzyki tradycyjnej z różnych części świata. 

Autorka programu: Daria Schmidt.  

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowane w ramach Zimy w Mieście 2016. 

Drzewo – ekologia wielkiego miasta


To program adresowany do dzieci i dorosłych dotyczący zależności ekologicznych pomiędzy ludźmi, zwierzętami i roślinami w dużym mieście, bioróżnorodności Warszawy oraz sposobów chronienia przez mieszkańców stolicy żyjących w niej dzikich zwierząt i roślin. Programem objęliśmy cztery grupy, łącznie 56 osób, z których każda wzięła udział w cyklu trzynastu warsztatów stacjonarnych i w terenie (obserwacje i zbiórka materiałów naturalnych) prowadzonych wiosną 2016 roku w Warszawie.

Podczas warsztatów dyskutowaliśmy o możliwości i korzyściach z dzielenia wspólnej przestrzeni do życia- przez zwierzęta, rośliny i ludzi,  obserwowaliśmy zwierzęta, uczyliśmy się je dokarmiać i poić. Każdy przygotował podczas warsztatów swój własny „Informator ekologa miejskiego”. Prowadząc warsztaty, zarówno dla dzieci jak i dorosłych zorientowaliśmy się jak można dalej skutecznie przygotowywać dzieci i młodzież do tego, żeby uwzględniały w swoim codziennym życiu zwierzęta i rośliny żyjące z nami w mieście, widziały ich potrzeby, potrafiły pomagać zwierzętom i ogólnie były wrażliwe na zależności ekologiczne pomiędzy wszystkimi mieszkańcami wielkiego miasta. Zaobserwowaliśmy też jak przemożny wpływ może mieć na dzieci stereotypowe myślenie dorosłych, uprzedzenia, niewiedza i nieumiejętne postępowanie ze zwierzętami i roślinami. Na podstawie tego programu zostały przygotowane programy z zakresu przyrody, ekologii, ochrony i praw zwierząt realizowane w warszawskich placówkach publicznych –  Cykl warsztatów o drzewach, zwierzętach i ludziach w mieście , Zwierzęta w wielkim mieście oraz Drzewo w mieście.

Autorka programu: Daria Schmidt.  

Program finansowany przez  Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany wiosną 2016 r. 

Don Kichot dla dzieci – wystawa interaktywna i zabawy twórcze


Działanie polega na przeprowadzeniu działania artystycznego dla dzieci w wieku od 7 do 10 lat inspirowanego utworem Miquela de Cervantesa "Don Kichot z La Manchy". Działanie trwa trzy godziny zegarowe i składa się z zabaw teatralnych literackich, rysunkowych i malarskich.

Sięgnęliśmy po tekst literatury dla dorosłych, jednak taki, który można czytać i opowiadać dzieciom jak baśń. W oparciu o wybrane części tekstu przygotowaliśmy interaktywną wystawę i aranżację wnętrza, wykonaliśmy kostiumy nawiązujące do epoki oraz zabawy twórcze dla dzieci. Specjalnie wybraliśmy tekst, który ma wiele odniesień i nawiązań funkcjonujących w kulturze, i które wcale nie są niezrozumiałe dzieci. Poza tym zależało nam na tym, aby podkreślić wagę szukania inspiracji do pracy z dziećmi w wielkich dziełach i wprowadzenie w obręb kultury dzieci o różnym do niej dostępie. A także żeby pokazać że są teksty literatury poważnej dla dorosłych, które można przełożyć na język zrozumiały dla dzieci.

Autorka programu: Nadia Schmidt.  
Projekt i wykonanie kostiumów, masek, ilustracji, rekwizytów: Daria Schmidt, Nadia Schmidt, Oskar de Sage, Herbert Raniszewski.

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany w ramach Lata w Mieście 2016.

O!wady i zalety


To cykl warsztatów przyrodniczo-kulturalnych prowadzonych w ramach Lata w Mieście 2017. W cyklach wzięły udział warszawskie placówki prowadzące Akcję Lato w Mieście 2017, łącznie odwiedziło nasze poddasze około 560 dzieci.

Założenie programu to przybliżenie fascynującego, widocznego i niewidocznego, świata owadów, ich roli pozytywnej i negatywnej w naszym życiu i gospodarce, znaczenia w kulturze, możliwości wymyślania sposobów bezpiecznych dla środowiska radzenia sobie z uciążliwymi owadami. Dzieci, podczas warsztatów, uprzednio przygotowane przez prowadzących, opowiadały o życiu, zwyczajach i znaczeniu wybranych gatunków owadów z pomocą zestawu wykonanych przez nas pomocy edukacyjnych, wykonywały różnymi technikami prace plastyczne dotyczące owadów, przygotowywały i prezentowały wspólnie z prowadzącymi króciutką etiudę – baśń o owadach, używając wykonanych przez zespół rekwizytów. Każde dziecko otrzymywało na zakończenie warsztatów komiks o owadach, tak aby mogło, już po warsztatach, przypomnieć sobie czy utrwalić zdobytą wiedzę o znaczeniu i niezwykłym owadzim świecie.

Autorka programu: Daria Schmidt.  

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany w ramach Lata w Mieście 2017.

Jaka książka


To cykle spotkań literackich dla uczniów i ich nauczycieli na kanwie „Arki czasu” Marcina Szczygielskiego. Spotkania były częścią programu realizowanego w roku szkolnym 2017/2018 dla sześciu warszawskich szkół podstawowych. Poza spotkaniami na poddaszu odbyliśmy z dziećmi i dorosłymi spacery, podczas których odnajdywaliśmy miejsca opisane w książce, rozmawialiśmy o życiu w warszawskim gettcie i zastanawialiśmy się co robić, żeby takie miejsca jak getto nie powstawały. 

Prowadziliśmy z dziećmi rozmowy o literaturze, o tym czy lubią czytać, a jeśli nie, to dlaczego. Każda klasa przygotowała też list otwarty, adresowany do autorów i wydawców literatury dla dzieci zawierający wskazówki od młodych osób - czego powinna dotyczyć literatura dla 10-11-letnich młodych osób. Przemyślenia z realizacji tego programu posłużyły nam, m.in., do ułożenia kolejnego programu na nadchodzący rok szkolny 2018/2019.

Autorki programu: Nadia Schmidt, Daria Schmidt.

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany od września 2017 r. do czerwca 2018 r. 

Więcej: Programy dla szkół / Jaka książka