Szkatułka

      Działania edukacyjne dla przedszkoli i szkół

Miasto dla zwierząt i ludzi


Około 120 nauczycieli z piętnastu warszawskich przedszkoli publicznych zostało przygotowanych do prowadzenia, samodzielnie po zakończeniu zadania w swojej placówce, kilku zajęć dotyczących zwierząt dzikich i bezdomnych żyjących i przebywających w Warszawie. Edukatorzy Szkatułki nauczyli jak pracować naszyą metodą pracy z wykorzystaniem zestawu pomocy edukacyjnych zaprojektowanych i wykonanych ręcznie przez zespół (każda placówka otrzymała taki zestaw).

Nauczyciele dowiedzieli się:

  • o biologii, behawiorze i zwyczajach wybranych gatunków zwierząt;
  • które zwierzęta są gatunkami łownymi w Polsce;
  • dlaczego zwierzęta dzikie żyją w mieście i jak człowiek może im sensownie pomagać; dlaczego trzeba adoptować koty i psy ze schronisk;
  • jak uwrażliwiać dzieci na sprawy zwierząt; czemu służą działania ekologów;
  • jakie są podstawy prawne dotyczące zwierząt dzikich i bezdomnych i jak z nich korzystać w interesie zwierząt;
  • co może każdy obywatel i każda obywatelka robić w sprawie praw i ochrony zwierząt.

Formy realizacji zadania: 
Cykl szkoleniowy dla nauczycieli (dwa spotkania stacjonarne i dwa spacery przyrodnicze).
Praktyki w placówkach (poprowadzenie przez każdego nauczyciela w duecie z edukatorką Szkatułki czterech warsztatów w swojej macierzystej placówce). 

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze spotkań i warsztatów: Renata Markowska, Tomasz Zdrojewski, Daria Schmidt, Gabriela Peda.
Projekt i wykonanie zestawów pomocy edukacyjnych: Daria Schmidt, Agata Nocuń, Olga Ostas.

Program współfinansowany przez Biuro Ochrony Środowiska m.st. Warszawy, realizowany od kwietnia do listopada 2020 r. 

Więcej: Działania na poddaszu/Miasto dla zwierząt i ludzi

Drzewo w mieście - edycja I, II, III, IV, V


Całoroczny program edukacji przyrodniczo-naukowej realizowany w przedszkolach (dla wszystkich grup wiekowych) służący:  
  • poznawaniu i zrozumieniu przez dzieci różnic i podobieństw w funkcjonowaniu ludzi, zwierząt i roślin, ale też zależności ekologicznych między nami,
  • kształtowaniu od najmłodszych lat odruchów służących racjonalnemu gospodarowaniu zasobami - wodą, powietrzem, ziemią,
  • rozwijaniu w dzieciach wrażliwości na otaczającą przyrodę, również tę mniej atrakcyjną miejską,
  • kształtowaniu w dzieciach świadomości bogactwa przyrodniczego naszego miasta i wynikających z tego korzyści dla ludzi i zwierząt,
  • uczeniu się sposobów dbania przez mieszkańców miasta o środowisko i żyjące w nim dziko i wolno zwierzęta oraz o rośliny,
  • wsparciu nauczycieli w realizowaniu programu nauczania w interesujących i angażujących dzieci formach.

Tytułowe "drzewo" stało się stałym elementem i osnową tematyczną naszych programów z zakresu edukacji ekologiczno-przyrodniczej. Wybraliśmy "drzewo" ze względu na symbolikę, znaczenie w kulturze, ale przede wszystkim fascynującą biologię, ekologię i znaczenie drzew oraz możliwości inspiracji do pracy z dziećmi. 

Z najmłodszymi dziećmi (3-4 latkami) podczas warsztatów "wcielamy się" w zabawach w różne gatunki zwierząt i roślin, żeby lepiej zrozumieć ich naturę i potrzeby. Prowadzimy z dziećmi rozmowy, obserwacje w terenie, proste prace ogrodowe. Dzieci, z pomocą prowadzących, wykonują prace plastyczne.
Z dziećmi starszymi (5-7 latkami) prowadzimy obserwacje i proste eksperymenty i dochodzimy do tego jakie mają właściwości i znaczenie dla życia na Ziemi - woda, powietrze, światło, gleby i skały; jakich zmysłów używają poszczególne gatunki, jak się komunikują i zdobywają jedzenie; poznajemy biologię i zachowania wybranych gatunków zwierząt, żeby lepiej zrozumieć ich potrzeby i możliwości; "odwzorowujemy" funkcjonowanie drzew, żeby pojąć dzięki czemu i dlaczego są niezastąpione; dowiadujemy się jakie korzyści, ze wspólnego życia w mieście, mają ludzie, zwierzęta i rośliny.
Uczymy dzieci dzielenia się swoimi przemyśleniami, słuchania innych, zarówno dorosłych jak i dzieci. W miarę możliwości, prowadzimy warsztaty w ogrodzie, pokazy i doświadczenia przeplatamy zabawami ruchowymi i zajęciami plastyczno-technicznymi.
Program odpowiada na wybrane elementy z podstawy programowej dla wychowania przedszkolnego. Każdego roku dodajemy nowe tematy i zmieniamy ukierunkowanie programu dla dzieci starszych.

W roku szkolnym 2021/2022 poprowadzimy:   
dla dzieci młodszych (3-4 letnich) cykl 8 warsztatów JA, ZWIERZĘTA, DRZEWA I PORY ROKU;
dla dzieci starszych (5-7 letnich) cykl 8 warsztatów MOJE MIASTO, A W NIM - dotyczących
ekosystemu naszego miasta, wszystkich organizmów, które go tworzą - ludzi, zwierząt, drzew i innych roślin, grzybów oraz dbania o czystość powietrza, wody, gleby. Uczestnicy: 71 grup z siedemnastu przedszkoli publicznych w Warszawie.

Formy realizacji:

warsztaty w placówce,
warsztaty wideo (w sytuacji braku wstępu do placówki lub zupełnej izolacji),
warsztat nad Stawem Belwederskim (wiosną 2022 r.),
wspólne działanie ze społecznością przedszkola (rodzicami i opiekunami dzieci, nauczycielami i innymi pracownikami przedszkola) - zaprojektowanie i wykonanie prostej eko-instalacji na terenie ogrodu.

Nabór do obecnej edycji został już zakończony. Istnieje możliwość zgłoszenia placówki na następny rok szkolny 2022/2023 (przyjmujemy wyłącznie przedszkola, które zgłoszą wszystkie grupy wiekowe dzieci). Autorka programu: Daria Schmidt.

Program współfinansowany przez m.st. Warszawę, realizowany od września 2021 r. do sierpnia 2022 r.

Wielki mały człowiek - I i II edycja


Całoroczny program edukacji kulturalno-artystycznej dla dzieci w wieku od 3 do 7 lat polegający na prowadzeniu warsztatów w przedszkolach:
  • z dużym rozmachem, jeśli chodzi o aranżowanie przestrzeni do pracy twórczej;
  • z wykorzystaniem dobrej jakości materiałów plastycznych i własnych prac artystycznych osób z zespołu;
  • odnoszeniu się podczas jednego warsztatu do różnych dziedzin - malarstwa, grafiki, rzeźby, architektury, fotografii, muzyki i teatru, zarówno jeśli chodzi inspirację do pracy z dziećmi, rodzaje aktywności, jak i inspirację do wykonywanych przez dzieci prac;
  • rozmowach z dziećmi o sztuce, muzyce, o tworzeniu, muzykach, aktorach, artystach, rzemieślinikach i roli muzeów i teatrów;
  • interaktywnych pokazach slajdów, w tym zdjęciach obiektów, które dzieci zobaczą w muzeach;
  • zabawach ruchowych w pomieszczeniach i w ogrodach, nawiązujących do tematu warsztatu.
Program odpowiada na wybrane elementy z podstawy programowej dla wychowania przedszkolnego.
Realizacja programu w roku szkolnym 2021/2022.
Liczba warsztatów: po 12 dla dzieci młodszych i starszych.
Odbiorcy: 76 grup przedszkolnych, z osiemnastu warszawskich przedszkoli publicznych. Programem objęte zostaną wszystkie dzieci z danej placówki. 


Formy realizacji:
warsztaty w placówce,
warsztat w galeriach malarstwa Muzeum Narodowego (dla najstarszych grup)
warsztaty wideo (w sytuacji braku wstępu do placówki lub zupełnej izolacji),

Nabór do obecnej edycji został już zakończony. Istnieje możliwość zgłoszenia placówki na następny rok szkolny 2022/2023.

Autorzy programu i scenariuszy: Herbert Raniszewski, Nadia Schmidt, Daria Schmidt.
  
Program współfinansowany przez m.st. Warszawę, realizowany od września 2021 r. do sierpnia 2022 r.

Stare zabawki z kufra


Cykl działań prowadzonych dla społeczności przedszkolnych trzech śródmiejskich placówek, na które złożyły się warsztaty dla dzieci i dorosłych oraz widowiska interaktywne zaprezentowane w kazdej z placówek. W widowisku starsze rodzeństwo przedszkolaków wspólnie z animatorem oraz rodzicami/opiekunami odegrało krótką opowieść o pewnym starym człowieku i jego zabawkach z dzieciństwa. 

Koncepcja i scenariusz: Nadia Schmidt. 
Kostiumy i rekwizyty: Daria Schmidt, Nadia Schmidt, Oskar de Saga.

Program finansowany przez Wydział Kultury i Promocji Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy, realizowany od września do listopada 2019 r. 

Szkatułka teatralna - edycja I, II i III

Program służący zainspirowaniu dzieci i nauczycieli do wymyślania własnych zabaw teatralnych i pokazaniu nauczycielom jakie teksty literatury dziecięcej są naprawdę interesujące dla dzieci i odpowiednie do odgrywania różnymi technikami (cieni, kukiełkami, maskami, z charakteryzacją).


Podczas warsztatów:
- opowiadaliśmy dzieciom, wykorzystując do tego wykonane przez nas maski, rekwizyty, kostiumy oraz ilustracje i slajdy, m.in. o teatrze greckim i rzymskim, japońskim, tajlandzkim, o technikach teatru cieni, pantomimy, marionetkowym, o komedii dell’arte i klownach, o teatrze operowym i baletowym, o musicalu,
- rozmawialiśmy z dziećmi o tym czym jest dla nich teatr, czy lubią chodzić do teatru, czy lubią żeby im czytać, czy i jak bawią się w teatr,
- uczyliśmy dzieci i nauczycieli jakie można prowadzić działania teatralne z wykorzystaniem zestawu Szkatułka teatralna.


Autorka programu: Nadia Schmidt. 

Projekt i wykonanie masek i rekwizytów: Daria Schmidt, Nadia Schmidt, Oskar de Sage.


Pierwsza i trzecia edycja zostały sfinansowane przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy.

Drugą edycję sfinansowało Biuro Kultury m.st. Warszawy.


Czytaj też: Dla szkół/Szkatułka teatralna dla szkół 

Trzy sztuki - edycja I i II


Program dla przedszkoli i klas I-III szkoły podstawowej polega na całorocznej pracy z zakresu malarstwa, rzeźby, architektury i historii sztuki z dziećmi, nauczycielami, a także rodzicami i opiekunami dzieci. Zwieńczeniem pracy są:
- ekspozycje prac w każdej z placówek, 
- wspólne spotkania twórcze dla dzieci, rodziców, opiekunów i nauczycieli,
- publikacja „Rozmowy o trzech sztukach” zawierająca prace i wypowiedzi dzieci oraz rozmowy osób pracujących z dziećmi o znaczeniu sztuki  w rozwoju małego dziecka.
Program realizowany jest we współpracy z Muzeum Narodowym w Warszawie. 

Warsztaty w placówkach prowadzone są według wypróbowanych schematów. Dla przykładu opis zajęć 
"W pracowni rzeźbiarskiej". Na podłodze rozkładamy ogromną płachtę malarską i na płótnie układamy materiały wykorzystywane przez rzeźbiarzy - kamienie, glinę, gips, kawałki drewna twardego i miękkiego, narzędzia i niewielkie figurki. Robimy pokaz slajdów angażując dzieci do rozmowy. Następnie przechodzimy wszyscy przez blejtram - magiczne "drzwi" do naszej wspólnej pracowni. Prezentujemy dzieciom, jak używa się poszczególnych narzędzi. Dzieci mogą uderzać kamieniem 
o kamień czy drewienkiem i drewienko, żeby usłyszeć różnicę wydobywanego dźwięku, w zależności od twardości materiału. Dzieci mogą powąchać różne gatunki drewna i glinę, dowiedzieć się na czym polega wykonanie odlewu z gipsu i metali, szlifować piaskowiec i na zakończenie wykonać własną glinianą figurkę. 
W warsztatach w Muzeum Narodowym dzieci poznają na żywo wybrane obrazy i rzeźby, znane już im z warsztatów w przedszkolu. Ponownie wykonają inspirowane nimi prace plastyczne, dowiadują się jeszcze innych rzeczy niż te opowiedziane w placówce.


Odbiorcy dwóch pierwszych edycji: dzieci w wieku od 3 do 8 lat, nauczyciele, rodzice i opiekunowie dzieci przedszkoli publicznych dzielnic Włochy, Śródmieście, Praga Południe, Wola, Mokotów, Ursynów, Bielany m.st. Warszawy. 

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze warsztatów: Herbert Raniszewski, Daria Schmidt.

I i II edycja zostały dofinansowane przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy.

W roku szkolnym 2020/2021 przygotowaliśmy nowy program Wielki mały człowiek rozbudowany o zakres dotyczący muzyki i teatru i trochę inaczej prowadzony. Nabór do programu został już zamknięty, ale można zgłosić placówkę do kolejnej edycji w roku szkolnym 2021/2022. 

Młodzi zmieniają Warszawę

Cykl warsztatów o drzewach, zwierzętach i ludziach w mieście


Program przyrodniczo-ekologiczny Młodzi zdolni obywatele zmieniający Warszawę prowadzony w jedenastu przedszkolach publicznych m.st. Warszawy.  W trakcie cykli warsztatów dzieci dowiadywały się jakie korzyści, ze wspólnego życia w mieście, mają ludzie, zwierzęta i rośliny; jak my ludzie, również ci najmłodsi, możemy dbać o żyjące razem z nami w mieście zwierzęta i rośliny; jak wpływa na zwierzęta i ludzi hałas w mieście, jak detergenty niszczą pióra ptaków, w czym się może zablokować jeż; jak drzewa dbają o siebie wzajemnie, dlaczego są tak ważne dla środowiska miejskiego, jak my możemy dbać o drzewa rosnące w mieście. 

W warsztatach, na które złożyło się po dziesięć warsztatów dla dzieci starszych i po pięć dla dzieci młodszych, wzięło udział około 1100 dzieci.

Autorka programu: Daria Schmidt.

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowane od stycznia do sierpnia 2017 r. 

Obrazy i rzeźby


Pierwszy program plastyczny Obrazy – warsztaty dla przedszkolaków został poszerzony o część dotyczącą rzeźby i tak powstał program cyklu trzynastu warsztatów prowadzonych w przedszkolach i w galeriach malarstwa Muzeum Narodowego oraz w Muzeum Rzeźby w Królikarni.

Prowadząc warsztaty w przedszkolach aranżowaliśmy dzieciom przestrzeń wyposażoną w różne materiały, sprzęty i narzędzia malarskie i rzeźbiarskie, rekwizyty, obrazy, odlewy, płaskorzeźby, drzeworyty. Pracując nad kolejnymi obiektami, obrazami i rzeźbami oglądanymi na slajdach, dzieci szlifowały, lepiły w glinie i plastelinie, wykonywały konstrukcje z drewna, rzeźby z materiałów mniej typowych, porównywały różne rodzaje farb i podkładów, mieszały farby, malowały, brudziły się, oglądały slajdy oraz reprodukcje obrazów. Naszym zadaniem nie było ukierunkowanie dzieci, lecz pokazanie im jak można wykorzystać materiały i narzędzia malarskie oraz rzeźbiarskie, w jaki sposób powstaje obraz, a w jaki rzeźba. Przestrzeń działania twórczego dzieci „wypełniały” według własnej potrzeby, fantazji, umiejętności, same decydowały co chcą namalować, ulepić czy skonstruować. Przygotowując dzieci do wizyt w Muzeum  Narodowym i w Muzeum Rzeźby tłumaczyliśmy dzieciom jaką rolę pełnią muzea i galerie. W wybranych kolekcjach muzealnych dzieci ponownie pracowały nad obiektami poznanymi podczas warsztatów w przedszkolu.

W programie wzięło udział około 850 dzieci, w wieku od 3 do 6 lat, z dziewięciu warszawskich przedszkoli publicznych.

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze warsztatów: Daria Schmidt, Herbert Raniszewski.

Program współfinansowany przez Biuro Edukacji m.st. Warszawy, realizowany od lutego 2016 do sierpnia 2017 r. 

Figury i  bryły


Program został zrealizowany w formie cykli siedmiu warsztatów architektoniczno-plastycznych dla 8 grup w przedszkolach i szkole publicznej Dzielnicy Włochy w Warszawie.  Podczas warsztatów w przedszkolu/szkole dzieci poznawały dzieła wybranych architektów, artystów i rzemieślników, przykłady ciekawych budowli w Warszawie oraz w innych miastach i miejscach na świecie i przede wszystkim same tworzyły własne konstrukcje, „projekty” budowli, makiety, doświadczały tego czym jest przestrzeń, perspektywa, czym różni się figura od bryły, poszukiwały figur i brył w najbliższym otoczeniu przedszkola. Dzięki temu programowi utwierdziliśmy się w przekonaniu, że musimy przygotować wspólny program dotyczący malarstwa, rzeźby, architektury i historii sztuki, możliwy do prowadzenia zarówno w przedszkolach jak i szkołach.

W programie wzięło udział 205 dzieci i 16 nauczycielek.

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze warsztatów:  Herbert Raniszewski, Daria Schmidt.

Program współfinansowany przez Wydział Kultury oraz Inicjatyw Obywatelskich Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy, realizowany od września do grudnia 2016 r. 


Zwierzęta w wielkim mieście


Program służący uwrażliwieniu dzieci i dorosłych na los zwierząt żyjących / przebywających z nami w Warszawie, zwłaszcza zwierząt dzikich i wolno żyjących, oraz na konieczność i sposoby umiejętnego pomagania im, wtedy, gdy tego potrzebują.

Programem objętych zostało 11 przedszkoli i 10 szkół publicznych dzielnic – Wola, Śródmieście, Mokotów i Włochy.
W przedszkolach program prowadzony był  w węższym zakresie niż w szkołach i sprowadzał się do poprowadzenia spotkań z rodzicami / opiekunami dzieci dotyczących wspierania dzieci we właściwym, nieszkodliwym dla zwierząt pomaganiu im oraz na przekazaniu pomocy edukacyjnych – zestawu małych banerów dotyczących ochrony i praw zwierząt w Warszawie. 

Podsumowanie programu (pdf).

Autorka programu: Daria Schmidt.  

Program współfinansowany przez Biuro Ochrony Środowiska m.st. Warszawy, realizowany od marca do listopada 2017 r. 

Czytaj też: Dla szkół / Zwierzęta w mieście

Programy o prawach i ochronie zwierząt

Obrazy – warsztaty dla przedszkolaków


Pierwszy program Fundacji z zakresu sztuk plastycznych zrealizowany w pięciu śródmiejskich przedszkolach publicznych, który zainaugurował naszą współpracę z przedszkolami. 

Najpierw odbyły się cztery warsztaty w przedszkolu, każdy poświęcony innemu malarzowi oraz namalowanym przez niego obrazom. Elementem łączącym wspólne działania twórcze był specjalnie przygotowany rekwizyt – duży blejtram. Dzieci poznawały różne techniki malarskie i następne wykorzystywały je do tworzenia, pod okiem prowadzących, własnych prac. Mogły pozować “malarzom”, którymi były inne dzieci z grupy, w kostiumach wykonanych przez nasz zespół. W kulminacji każda grupa wzięła udział w spotkaniu warsztatowym w Muzeum Narodowym – oglądając, rozmawiając i pracując ponownie nad obrazami, które wcześniej dzieci poznały podczas warsztatów w przedszkolach.

W programie wzięło udział około 250 dzieci, w wieku od 4 do 6 lat. 

Autorka programu: Daria Schmidt.
Scenariusze warsztatów: Małgorzata Sołtysiak, Daria Schmidt, Herbert Raniszewski.

Program współfinansowany przez Wydział Kultury i Promocji Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy, realizowany w grudniu 2015 r.